Việc điều chỉnh giá xăng dầu theo chu kỳ điều hành mới đây của Liên Bộ Công Thương – Tài chính với mức giảm mạnh theo xu hướng thế giới đã cho thấy cơ chế quản lý giá ở Việt Nam vận hành minh bạch và bám sát thị trường. Tuy nhiên, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều thông tin xuyên tạc cho rằng việc điều chỉnh giá xăng dầu nhằm “trục lợi” hay “bù đắp ngân sách”. Những luận điệu này không chỉ sai lệch về bản chất kinh tế mà còn cố tình bóp méo cơ chế điều hành giá đã được quy định rõ trong pháp luật Việt Nam.
Điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường có quản lý của Nhà nước
Công văn số 1582/BCT-TTTN ngày 11.3.2026 của Bộ Công Thương về việc thông báo điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu
Theo thông báo của Bộ Công Thương ngày 11.3.2026, sau khi trích lập và chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, giá bán lẻ tối đa các mặt hàng xăng dầu phổ biến đã giảm mạnh so với kỳ điều hành trước. Cụ thể: E5RON92 tối đa 22.951 đồng/lít (giảm 3.619 đồng/lít); RON95-III 25.240 đồng/lít (giảm 3.880 đồng/lít); dầu điêzen 0.05S 26.470 đồng/lít (giảm 4.247 đồng/lít); dầu hỏa 24.419 đồng/lít (giảm 7.966 đồng/lít); dầu madút 180CST 3.5S 19.001 đồng/kg (giảm 5.706 đồng/kg). Việc điều chỉnh giá được tính toán dựa trên giá xăng dầu thành phẩm thế giới trong chu kỳ điều hành, theo quy định tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 95/2021/NĐ-CP và Nghị định 80/2023/NĐ-CP.
Theo cơ chế hiện hành, giá xăng dầu trong nước được xác định theo công thức giá cơ sở, gồm: giá nhập khẩu tham chiếu thị trường Singapore, các loại thuế, chi phí kinh doanh định mức và lợi nhuận định mức; phương pháp tính được quy định tại Thông tư 104/2021/TT-BTC. Cơ chế này cho thấy giá xăng dầu Việt Nam bám sát biến động thị trường năng lượng toàn cầu, đồng thời có sự điều tiết cần thiết nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.
Giá xăng dầu chịu tác động trực tiếp từ biến động thị trường thế giới
Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, giá dầu thô thế giới thường xuyên thay đổi do tác động của các yếu tố địa chính trị, cung – cầu và chính sách sản lượng của các nước xuất khẩu dầu. Theo các tổ chức năng lượng quốc tế, đầu năm 2026 giá dầu Brent dao động khoảng 75–85 USD/thùng, khiến giá xăng dầu thành phẩm tại thị trường Singapore – cơ sở tham chiếu của Việt Nam – liên tục biến động.
Mặc dù đã có hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Dung Quất, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu khoảng 20–30% nhu cầu xăng dầu, nên giá trong nước chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thị trường quốc tế. Vì vậy, việc điều chỉnh giá theo chu kỳ là cần thiết để phản ánh đúng chi phí và bảo đảm cân đối cung – cầu.
Trong cơ chế điều hành, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu là công cụ quan trọng nhằm hạn chế biến động giá mạnh. Theo Thông tư 103/2021/TT-BTC, quỹ được sử dụng để hỗ trợ khi giá thế giới tăng cao hoặc điều tiết khi giá giảm sâu. Trong kỳ điều hành ngày 11.3.2026, cơ quan quản lý đã chi 4.000–5.000 đồng/lít từ quỹ cho một số mặt hàng, góp phần hạ giá bán lẻ và ổn định thị trường.
Luận điệu xuyên tạc về giá xăng dầu là sự bóp méo bản chất chính sách
Trên mạng xã hội, một số cá nhân đã cố tình gán ghép việc điều chỉnh giá xăng dầu với những suy diễn mang tính chính trị, cho rằng việc tăng hoặc giảm giá là nhằm “bù đắp ngân sách” hay “phục vụ lợi ích nhóm”. Những nhận định này thiếu cơ sở cả về pháp lý lẫn thực tiễn.
Một số trang phản động bóp méo sự thật, xuyên tạc về giá xăng dầu ở Việt Nam nhằm thực hiện mưu đồ chống phá
Thứ nhất, toàn bộ cơ chế điều hành giá xăng dầu tại Việt Nam được quy định rõ trong hệ thống văn bản pháp luật, từ Luật Giá 2023 đến các nghị định và thông tư hướng dẫn. Việc tính toán giá cơ sở dựa trên dữ liệu thị trường quốc tế và được công bố công khai trong mỗi kỳ điều hành.
Thứ hai, thực tế các kỳ điều hành trong nhiều năm qua cho thấy giá xăng dầu tại Việt Nam tăng khi giá thế giới tăng và giảm khi giá thế giới giảm. Chỉ riêng trong kỳ điều hành ngày 11.3.2026, mức giảm của nhiều mặt hàng lên tới gần 8.000 đồng/lít, phản ánh rõ xu hướng giảm của thị trường quốc tế.
Thứ ba, việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá đã nhiều lần giúp giảm áp lực chi phí đối với người dân và doanh nghiệp, đặc biệt trong các giai đoạn giá dầu thế giới tăng đột biến.
Do đó, việc cố tình xuyên tạc chính sách giá xăng dầu không chỉ gây hiểu lầm trong dư luận mà còn làm suy giảm niềm tin vào các công cụ điều hành kinh tế vĩ mô của Nhà nước.
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu với thị trường năng lượng toàn cầu, việc điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường có quản lý là lựa chọn phù hợp nhằm bảo đảm cân đối cung – cầu, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng.
Những luận điệu bóp méo chính sách, gán ghép động cơ sai lệch cần được nhìn nhận đúng bản chất. Chỉ khi tiếp cận thông tin một cách khách quan, dựa trên dữ liệu và quy định pháp luật, xã hội mới có thể hiểu đầy đủ về cơ chế điều hành giá xăng dầu và vai trò của nó trong việc bảo đảm ổn định kinh tế – xã hội.
