Sau chuyến công tác của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Washington D.C., tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza theo lời mời của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, trên một số nền tảng mạng xã hội đã xuất hiện những luận điệu xuyên tạc, suy diễn sai lệch về mục đích và ý nghĩa của sự kiện. Những cách nhìn phiến diện này cần được phân tích và phản bác trên cơ sở lập luận khách quan, đặt trong tổng thể đường lối đối ngoại của Việt Nam.
Trước hết, cần khẳng định việc Tổng Bí Tô Lâm thư nhận lời mời của Tổng thống Hoa Kỳ không đồng nghĩa với luận điệu “ngả theo” bất kỳ trục quyền lực nào mà các đối tượng phản động đăng tải. Đây là cách suy diễn đơn giản hóa một hoạt động đối ngoại vốn nằm trong quỹ đạo nhất quán của chính sách độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa. Bởi lẽ, Việt Nam không tham gia liên minh quân sự, không liên kết với nước này để chống nước kia. Quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và thể chế chính trị của nhau. Chuyến công tác diễn ra trong khuôn khổ đó, không phải là một bước rẽ chính sách.
Thứ hai, quan điểm cho rằng chuyến đi “chỉ mang tính hình thức” hay “không đem lại lợi ích cụ thể” là cách đánh giá ngắn hạn, thiếu chiều sâu. Trong môi trường quốc tế hiện nay, nơi chính sách thương mại, chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược liên tục biến động, đối thoại trực tiếp ở cấp cao có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hoa Kỳ là một trong những đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam. Những vấn đề liên quan đến thuế quan, phòng vệ thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật nếu không được trao đổi kịp thời có thể tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người lao động. Ngoại giao cấp cao không chỉ nhằm ký kết văn kiện, mà còn để duy trì lòng tin chính trị và kênh trao đổi chiến lược. Giá trị của nó nằm ở việc giảm thiểu rủi ro chính sách trong tương lai. Đánh giá hiệu quả của một chuyến công tác chỉ bằng lợi ích tức thời là cách tiếp cận thiếu khoa học đối với quan hệ quốc tế.
Thứ ba, các suy diễn về “đánh đổi chủ quyền” hoặc “cam kết quân sự” hoàn toàn không có cơ sở. Chính sách quốc phòng “bốn không” tiếp tục được khẳng định rõ ràng: không tham gia liên minh quân sự, không cho nước ngoài đặt căn cứ, không sử dụng quan hệ với nước này để chống nước kia, không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Trong toàn bộ nội dung chuyến đi, Việt Nam không đưa ra bất kỳ cam kết nào đi ngược lại các nguyên tắc đó. Việc tham dự cuộc họp về tái thiết Gaza cũng cần được nhìn nhận đúng bản chất. Việt Nam ủng hộ giải pháp hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm của Liên Hợp Quốc trong duy trì hòa bình, an ninh quốc tế. Tham gia thảo luận là thể hiện trách nhiệm của một thành viên tích cực trong cộng đồng quốc tế, không phải sự thay đổi lập trường.
Một chi tiết khác bị lợi dụng là việc Việt Nam không thuộc nhóm cam kết đóng góp tài chính lớn tại cuộc họp. Thực tế, tham gia một cơ chế quốc tế không đồng nghĩa với nghĩa vụ tài chính vượt quá khả năng. Mỗi quốc gia phải cân nhắc hài hòa giữa trách nhiệm quốc tế và ưu tiên phát triển trong nước. Cách tiếp cận tham gia có trách nhiệm nhưng không đánh đổi nguồn lực chiến lược chính là biểu hiện của quản trị quốc gia thận trọng và thực chất. Trong ngoại giao, không phải “đóng bao nhiêu” mới quyết định vị thế, mà là mức độ được tham vấn và được coi trọng trong cấu trúc thảo luận. Việc lãnh đạo Việt Nam được mời tham dự và nhấn mạnh trong bối cảnh hội nghị cho thấy sự tin cậy và vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam trong các vấn đề khu vực và toàn cầu. Các luận điệu xuyên tạc thường có điểm chung: cắt ghép thông tin, tách sự kiện khỏi bối cảnh và suy diễn động cơ. Trong môi trường truyền thông số, nếu thiếu tỉnh táo, dư luận dễ bị dẫn dắt bởi những nhận định cảm tính. Điều cần thiết là nhìn nhận hoạt động đối ngoại trong tổng thể chiến lược bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định và mở rộng không gian phát triển cho đất nước.
Chuyến công tác Hoa Kỳ của Tổng Bí thư Tô Lâm không phải là một sự kiện đơn lẻ, mà là một bước đi trong tiến trình hội nhập chủ động, toàn diện. Trong một trật tự quốc tế còn nhiều bất định, chủ động hiện diện, kiên định nguyên tắc và linh hoạt trong hành động chính là cách Việt Nam bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc và khẳng định vị thế ngày càng nâng cao trên trường quốc tế.
