Trong nhiều năm qua, các thế lực thù địch và phần tử cơ hội chính trị thường xuyên tung ra những luận điệu xuyên tạc nhằm phủ nhận sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN). các luận điệu này thường được trình bày dưới dạng “phân tích khách quan” hay “phản biện độc lập”, nhưng thực chất là sự bóp méo, cắt xén thông tin nhằm phủ nhận thành quả của Nhà nước trong suốt nhiều thập kỷ qua. Điểm xuyên suốt trong các luận điệu ấy là cố tình gắn cho chính sách đối với NVNONN nhãn mác “thiếu nhất quán”, “chỉ quan tâm đến kiều hối mà bỏ mặc kiều bào”, “thiên vị” hoặc “xa rời thực tiễn cuộc sống của người Việt ở nước ngoài”.
- Những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch
Chúng không ngần ngại khai thác những sự kiện đặc thù, có tính chất cá biệt để suy diễn thành bản chất chính sách. Ví dụ, trong giai đoạn đại dịch COVID-19 (2020–2021), do tình hình phong tỏa, hạn chế di chuyển quốc tế, nhiều công dân Việt Nam gặp khó khăn trong việc về nước. Các thế lực thù địch đã lập tức tận dụng tình huống này để lan truyền thông tin sai trái rằng “Nhà nước bỏ mặc công dân ở nước ngoài”, “không tổ chức cứu trợ nhân đạo”. Tương tự, trong chiến sự Ukraine năm 2022, khi công tác sơ tán hàng nghìn kiều bào phải đối diện với những thách thức to lớn về hậu cần, an ninh và pháp lý, thì các trang mạng phản động đã xuyên tạc, coi sự chậm trễ mang tính kỹ thuật như là bằng chứng của sự “thờ ơ”. Gần đây hơn, sự cố tại Frankfurt (Đức, 2025) liên quan đến một nhóm công dân Việt Nam cũng bị bóp méo, gắn cho Nhà nước cái mác “không bảo hộ công dân” nhằm tạo cảm giác Nhà nước chỉ quan tâm đến “dòng tiền kiều hối” chứ không bảo vệ quyền lợi thiết thực của đồng bào.
Về mặt thủ pháp, các thế lực thù địch thường áp dụng cách tiếp cận “suy diễn từ ngoại lệ thành quy luật”. Tức là, chỉ cần một trường hợp cá biệt chưa được xử lý kịp thời hoặc còn vướng mắc pháp lý, chúng lập tức thổi phồng, biến nó thành “chân lý phổ quát” để quy chụp cả chính sách. Mặt khác, chúng khai thác sự thiếu thông tin kịp thời của một bộ phận kiều bào, nhất là thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên ở nước ngoài, để gieo rắc nghi ngờ về tính “chân thực” của các thông tin chính thống. Đây là thủ đoạn nguy hiểm bởi nó không chỉ nhằm vào Nhà nước mà còn tạo ra tâm lý phân hóa ngay trong cộng đồng kiều bào, khiến một số người dao động, mất niềm tin vào sự gắn kết với Tổ quốc.
Điều đáng chú ý là, những luận điệu xuyên tạc này không hề xuất phát từ thiện chí xây dựng mà chỉ nhằm phục vụ mưu đồ chính trị. Bản chất của chúng là tách rời kiều bào khỏi Tổ quốc, triệt tiêu nguồn lực đối ngoại quan trọng của đất nước. Như nhiều học giả đã phân tích, đây là “chiến lược mềm” nhằm đánh vào khối đại đoàn kết toàn dân tộc – một trong những trụ cột bảo đảm an ninh chính trị và ổn định xã hội ở Việt Nam (Nguyễn Văn Hùng, 2023). Nếu không nhận diện rõ bản chất, dễ dẫn tới tình trạng một bộ phận người dân, nhất là kiều bào trẻ, bị ảnh hưởng bởi dòng thông tin sai trái này.
Hơn nữa, việc quy kết chính sách đối với NVNONN là “thiếu nhất quán” hoàn toàn trái ngược với thực tế. Kể từ Nghị quyết số 08-NQ/TW năm 1993 và đặc biệt là Nghị quyết 36-NQ/TW năm 2004, quan điểm xuyên suốt của Đảng ta đã khẳng định NVNONN là một bộ phận không thể tách rời của dân tộc. Các chính sách từ đó đến nay liên tục được bổ sung, hoàn thiện theo hướng đồng bộ, có hệ thống. Do vậy, cáo buộc “thiếu nhất quán” chỉ là sự áp đặt chủ quan, cố tình phủ nhận sự phát triển logic và liên tục của chính sách.
Ngoài ra, các thế lực thù địch còn nhấn mạnh vào luận điệu “Nhà nước chỉ quan tâm đến kiều hối”. Đây là sự bóp méo đầy dụng ý. Thực tế, lượng kiều hối gửi về Việt Nam hằng năm dao động từ 15–18 tỷ USD, và đúng là Nhà nước coi đó là một nguồn lực quan trọng. Nhưng việc đánh đồng chính sách với “chỉ quan tâm đến tiền” là xuyên tạc. Bởi lẽ, Nhà nước đồng thời triển khai hàng loạt chương trình hỗ trợ kiều bào về quốc tịch, cư trú, đầu tư, tham gia hoạt động văn hóa, khoa học, giáo dục. Chính sách toàn diện ấy không thể giản lược thành “chỉ quan tâm đến kiều hối”.
- Thực tiễn chính sách của Đảng và Nhà nước đối với
Trái ngược với những luận điệu xuyên tạc đầy ác ý của các thế lực thù địch, thực tiễn nhiều thập kỷ qua đã chứng minh Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt, nhất quán và ngày càng toàn diện đối với NVNONN. Ngay từ sau Đổi mới, nhận thức về vị trí, vai trò của kiều bào trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đã được nâng lên tầm chiến lược. Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 29/11/1993 của Bộ Chính trị được xem là văn kiện mở đường, đặt nền móng quan trọng cho việc hình thành chính sách thống nhất đối với NVNONN, khẳng định kiều bào là một bộ phận không thể tách rời của cộng đồng dân tộc. Tiếp đó, Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 26/3/2004 của Bộ Chính trị đã nâng tầm nhận thức, nhấn mạnh nhiệm vụ “chăm lo, hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi để kiều bào ổn định cuộc sống, hội nhập ở sở tại, đồng thời duy trì quan hệ gắn bó, hướng về quê hương”. Văn kiện này đánh dấu bước ngoặt khi công tác NVNONN được xác định là nhiệm vụ thường xuyên của toàn bộ hệ thống chính trị.
Trong giai đoạn gần đây, hàng loạt văn bản pháp lý tiếp tục được ban hành nhằm hoàn thiện khung thể chế. Có thể kể đến Chỉ thị 45-CT/TW (2015) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với NVNONN trong tình hình mới; Nghị quyết 27/NQ-CP (2016) của Chính phủ về chương trình hành động hỗ trợ kiều bào; và mới nhất là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam số 79/2025/QH15 cùng với Văn bản hợp nhất số 42/VBHN-BQP (2025) quy định chế độ hỗ trợ, đãi ngộ cho người Việt có công với cách mạng đang định cư ở nước ngoài. Những chính sách này thể hiện rõ sự kế thừa, bổ sung và phát triển liên tục, bác bỏ hoàn toàn luận điệu “thiếu nhất quán” mà các thế lực thù địch thường rêu rao.
Không chỉ dừng ở phương diện văn kiện, các chính sách đã được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực. Trong giai đoạn dịch COVID-19 (2020–2021), dù đối mặt với vô vàn khó khăn về nguồn lực, Việt Nam đã tổ chức hàng trăm chuyến bay giải cứu, đưa hàng chục nghìn công dân từ các vùng dịch lớn trở về an toàn. Trong chiến sự Ukraine năm 2022, cơ quan ngoại giao Việt Nam tại Ba Lan, Romania, Hungary đã phối hợp chặt chẽ với chính quyền sở tại để sơ tán hàng nghìn kiều bào đến nơi an toàn, bất chấp điều kiện hậu cần và an ninh vô cùng phức tạp (Bộ Ngoại giao, 2022). Thực tế ấy khẳng định cam kết của Nhà nước đối với việc bảo hộ công dân, đi ngược hoàn toàn với những cáo buộc “bỏ mặc kiều bào”.
Ở góc độ phát triển đất nước, sự đóng góp của NVNONN được Nhà nước ghi nhận và khuyến khích thông qua nhiều kênh chính sách. Về kinh tế, kiều hối hằng năm đạt từ 15–18 tỷ USD, riêng năm 2024 đạt mức kỷ lục 18,3 tỷ USD, góp phần quan trọng vào tăng trưởng GDP, ổn định cán cân thanh toán và đầu tư xã hội (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2025). Về tri thức – khoa học công nghệ, hàng nghìn trí thức, chuyên gia Việt kiều đã tham gia chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, y sinh, năng lượng tái tạo. Điển hình là các chương trình hợp tác nghiên cứu vaccine do các nhà khoa học Việt kiều tại Mỹ, Đức, Nhật Bản khởi xướng cùng các viện nghiên cứu trong nước. Về văn hóa – xã hội, cộng đồng NVNONN đã duy trì hàng nghìn hội đoàn, tổ chức thường xuyên các hoạt động quảng bá tiếng Việt, ẩm thực, nghệ thuật dân gian, góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế. Đặc biệt, trong lĩnh vực an ninh – quốc phòng, kiều bào nhiều nước đã tổ chức các cuộc mít tinh, gửi kiến nghị phản đối các hành vi sai trái trên Biển Đông, thể hiện tinh thần gắn bó máu thịt với Tổ quốc.
Thực tiễn năm 2025 tiếp tục chứng minh tính đúng đắn của chính sách này. Sự kiện kiều bào lần đầu tiên tham gia diễu hành trong Lễ kỷ niệm Quốc khánh 2/9 tại Quảng trường Ba Đình đã trở thành dấu mốc lịch sử, khẳng định sự gắn kết máu thịt giữa đồng bào trong và ngoài nước. Trại hè Việt Nam 2025 đón hơn 110 đại biểu trẻ từ 31 quốc gia, hay Diễn đàn Kinh tế Tư nhân – Go Global 2025 với sự tham gia của hàng trăm doanh nhân kiều bào cũng là minh chứng rõ rệt cho sự đồng hành, đóng góp của NVNONN đối với sự phát triển bền vững và hội nhập quốc tế của đất nước.
Từ các bằng chứng nêu trên, có thể khẳng định thực tiễn chính sách của Đảng và Nhà nước đối với NVNONN không chỉ phản ánh sự quan tâm thường xuyên mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược, toàn diện. Chính sách ấy kết hợp hài hòa giữa bảo hộ công dân, khuyến khích đóng góp, giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy sức mạnh cộng đồng. Đây là minh chứng thuyết phục để bác bỏ hoàn toàn những luận điệu xuyên tạc, đồng thời khẳng định sự đúng đắn và nhân văn của đường lối đối với kiều bào.
3. Một số giải pháp trọng tâm
Để đấu tranh hiệu quả với các luận điệu xuyên tạc, vu cáo chính sách của Đảng và Nhà nước ta đối với NVNONN, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là “chống” mà còn phải “xây”. Nghĩa là, vừa chủ động nhận diện, phản bác kịp thời những thông tin sai trái, vừa tích cực tuyên truyền, lan tỏa những giá trị đúng đắn, nhân văn và nhất quán của chính sách dành cho kiều bào. Đây là một yêu cầu chiến lược, bởi trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, thông tin không biên giới, mọi luận điệu sai trái đều có thể phát tán nhanh chóng trên không gian mạng, ảnh hưởng đến nhận thức của cộng đồng.
Thứ nhất, cần nâng cao năng lực nhận diện và phản bác các thông tin xuyên tạc. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan ngoại giao, thông tấn, truyền thông trong và ngoài nước. Cần xây dựng cơ chế cảnh báo sớm, theo dõi sát sao các luồng thông tin sai lệch trên mạng xã hội, các trang phản động để kịp thời bóc tách, phân tích và phản bác bằng những luận cứ khoa học, pháp lý và bằng chứng thực tiễn. Đồng thời, nên phát triển các đội ngũ chuyên gia, học giả, kiều bào uy tín tham gia trực tiếp vào quá trình phản biện, nhằm tăng sức thuyết phục và độ tin cậy. Đây không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước mà còn cần sự tham gia của toàn xã hội, đặc biệt là cộng đồng NVNONN vốn am hiểu môi trường truyền thông sở tại.
Thứ hai, phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách bằng dẫn chứng cụ thể. Các văn bản quan trọng như Nghị quyết 36-NQ/TW (2004), Chỉ thị 45-CT/TW (2015), Luật sửa đổi Luật Quốc tịch Việt Nam 2025 cần được phổ biến sâu rộng, với ngôn ngữ dễ hiểu, dễ tiếp nhận cho cả cộng đồng trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, các thành tựu bảo hộ công dân trong đại dịch COVID-19, chiến sự Ukraine hay các chiến dịch sơ tán khẩn cấp phải được truyền thông kịp thời, công khai để chứng minh sự quan tâm của Nhà nước không chỉ dừng ở kiều hối, mà trước hết là ở con người, quyền lợi và sự an toàn của kiều bào. Các sự kiện tiêu biểu như Trại hè Việt Nam, Diễn đàn Go Global, hay việc kiều bào tham gia diễu hành mừng Quốc khánh tại Quảng trường Ba Đình cũng cần được khai thác mạnh mẽ để củng cố niềm tin và tự hào dân tộc.
Thứ ba, phát huy vai trò chủ động của cộng đồng NVNONN trong công tác phản bác. Kiều bào, với lợi thế sống, học tập và làm việc ở các nước phát triển, có thể trực tiếp tham gia đối thoại, phản biện trên truyền thông quốc tế, qua đó bác bỏ các luận điệu sai trái ngay tại môi trường sở tại. Cần có cơ chế hỗ trợ và khuyến khích NVNONN thành lập các mạng lưới trí thức, doanh nhân, hội đoàn để vừa là cầu nối phát triển, vừa là “lá chắn thông tin” trước sự tấn công xuyên tạc. Việc huy động các nhân tố tích cực trong cộng đồng kiều bào tham gia công tác đối ngoại nhân dân, quảng bá văn hóa Việt Nam cũng là giải pháp quan trọng để củng cố hình ảnh đất nước trên trường quốc tế.
Thứ tư, tăng cường hiệu quả của truyền thông số và ngoại giao số. Trong kỷ nguyên số, không thể chỉ dựa vào kênh truyền thông truyền thống. Cần đầu tư vào các nền tảng số, xây dựng các cổng thông tin chính thống về chính sách NVNONN bằng nhiều ngôn ngữ, sử dụng mạng xã hội để tiếp cận thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn (big data), trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích xu hướng truyền thông sẽ giúp nâng cao năng lực dự báo, định hướng thông tin. Đây là công cụ thiết yếu để chống lại những chiến dịch truyền thông có tổ chức, được tiến hành bởi các thế lực thù địch trên không gian mạng.
