Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang mở ra những cơ hội to lớn cho Việt Nam trong việc hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Theo Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”, trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là công nghệ nền tảng quan trọng, góp phần xây dựng chính phủ số, kinh tế số, xã hội số. Tuy nhiên, bên cạnh những giá trị tích cực, AI cũng đang bị các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng để chống phá Đảng, Nhà nước, xuyên tạc chủ trương, đường lối và gây hoang mang trong xã hội.
Đây là một thủ đoạn tinh vi, nguy hiểm, mang tính chất “phi truyền thống”, đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên (CB, ĐV) và nhân dân phải nhận diện đúng, có giải pháp chủ động đấu tranh hiệu quả.
Thủ đoạn tinh vi lợi dụng AI: Bản chất và nguy cơ
Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, các thế lực phản động đã sử dụng AI để sản xuất, khuếch tán thông tin sai trái, bịa đặt với quy mô lớn. Báo cáo của Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (NCSC) cho biết, chỉ riêng năm 2023, hệ thống đã ghi nhận hơn 13.900 sự cố tấn công mạng, trong đó gần 40% liên quan đến phát tán tin giả, video deepfake nhắm vào lãnh đạo Đảng và Nhà nước. Đây là con số cảnh báo rõ ràng về mức độ nguy hiểm của loại hình tấn công mới này.
Một số thủ đoạn điển hình gồm:
- Tạo và lan truyền tin giả (Fake News): Các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như ChatGPT, Gemini, LLaMA khi bị “lệch chuẩn dữ liệu” dễ tạo ra nội dung xuyên tạc, bịa đặt về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, về lịch sử, về các sự kiện chính trị trọng đại. Những “tin giả” này được sản xuất với tốc độ nhanh, ngôn ngữ tự nhiên, dẫn chứng giả tạo, khó phân biệt.
- Sản xuất nội dung deepfake: Công nghệ AI như DeepFaceLab, Synthesia, ElevenLabs… được lợi dụng để tạo ra video giả mạo các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước phát biểu những nội dung sai trái, bôi nhọ uy tín, kích động dư luận. Năm 2023, Tổ chức NewsGuard ghi nhận 49% video deepfake lan truyền trên mạng có nội dung liên quan đến chính trị.
- Phân tích tâm lý, nhắm mục tiêu cụ thể: AI được dùng để phân tích dữ liệu hành vi, xác định nhóm dễ tổn thương (thanh niên, sinh viên, lao động tự do…) rồi tung ra thông điệp kích động được “may đo” riêng nhằm chia rẽ, gây hoài nghi chế độ.
- Sử dụng botnet tự động: Các hệ thống bot AI điều khiển hàng ngàn tài khoản ảo đồng loạt bình luận, chia sẻ, “thả cảm xúc” tiêu cực, tạo hiệu ứng đám đông, gây nhiễu loạn thông tin chính thống.
Tất cả các thủ đoạn trên đều nhằm mục tiêu làm xói mòn niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân với Đảng, làm suy giảm sự đồng thuận xã hội, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Pháp luật Việt Nam đã có những quy định rõ ràng để bảo vệ an ninh mạng và đấu tranh với các hành vi lợi dụng AI để phá hoại nền tảng tư tưởng như: Điều 8, Luật An ninh mạng năm 2018 nghiêm cấm: “Đưa thông tin sai sự thật, gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động của cơ quan, tổ chức”; Điều 101, Nghị định số 15/2020/NĐ-CP quy định xử phạt hành vi “cung cấp, chia sẻ thông tin bịa đặt, sai sự thật” với mức phạt đến 30 triệu đồng cho cá nhân; Bộ Công an cũng đã ban hành Kế hoạch số 486/KH-BCA-CATTT năm 2023 về việc tăng cường phát hiện, xử lý tin giả, deepfake trên không gian mạng… Những quy định này là cơ sở pháp lý quan trọng để xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng AI để chống phá.
Để đấu tranh hiệu quả với âm mưu lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng, gây mất ổn định chính trị – xã hội, cần triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp chủ động, toàn diện sau đây:
Một là, nâng cao nhận thức, xây dựng “miễn dịch” tư tưởng trong toàn xã hội.
Tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”. Đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, nhất là đối với cán bộ, đảng viên và thế hệ trẻ, để nâng cao nhận thức, bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin vào Đảng, chế độ và con đường xã hội chủ nghĩa. Trang bị cho mỗi cá nhân kỹ năng nhận diện tin giả, deepfake, các luận điệu xuyên tạc tinh vi; hình thành thói quen kiểm chứng thông tin từ các nguồn chính thống trước khi tin tưởng và chia sẻ. Đây chính là “lá chắn tinh thần” vững chắc, giúp mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân đủ khả năng đề kháng trước các thủ đoạn công nghệ mới.
Hai là, củng cố hệ thống pháp lý, nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật.
Khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý về quản lý, sử dụng và ứng dụng AI an toàn, bền vững, chuẩn bị ban hành Luật Công nghệ Trí tuệ nhân tạo trong giai đoạn tới. Đồng thời, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, đặc biệt là Luật An ninh mạng năm 2018, xử lý nghiêm minh mọi hành vi sản xuất, phát tán tin giả, deepfake, kể cả khi sử dụng công cụ AI. Các cơ quan chức năng cần tăng cường năng lực phát hiện, điều tra, truy vết, xử lý nhanh chóng, công khai, minh bạch để răn đe, giáo dục và phòng ngừa.
Ba là, phát huy vai trò xung kích của báo chí và truyền thông chính thống.
Chủ động truyền thông đúng, đủ, kịp thời về những vấn đề dư luận quan tâm, không để khoảng trống thông tin bị tin giả, luận điệu sai trái lấp đầy. Đẩy mạnh tốc độ phản bác các nội dung deepfake, tin giả trên không gian mạng. Xây dựng và phát huy hiệu quả mạng lưới báo cáo viên, tuyên truyền viên, lực lượng 47 hoạt động linh hoạt, nhạy bén, kịp thời đấu tranh trực diện trên không gian mạng, bảo vệ dòng thông tin chính thống, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội.
Bốn là, ứng dụng AI để chống lại AI.
Đầu tư nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ tiên tiến, đặc biệt là các hệ thống AI tự động phát hiện deepfake, xác thực nội dung số, phát hiện bất thường trên mạng xã hội. Một số quốc gia tiên tiến như Mỹ, Hàn Quốc, Đức đã triển khai thành công các hệ thống kiểm chứng hình ảnh, video deepfake với độ chính xác trên 90%. Việt Nam cần học hỏi, tiếp thu kinh nghiệm này, kết hợp với nguồn lực nội tại, từng bước làm chủ công nghệ AI phòng thủ, sẵn sàng ứng phó trước những tình huống phức tạp.
Năm là, phát động phong trào xã hội rộng khắp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết.
Khuyến khích cán bộ, đảng viên và nhân dân tích cực lan tỏa thông tin tích cực, tham gia phản bác kịp thời các luận điệu xuyên tạc, sai trái trên mạng xã hội. Xây dựng văn hóa ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng, biến mỗi công dân thành một “người gác cửa thông tin” để bảo vệ an ninh mạng xã hội. Đây là sức mạnh to lớn của khối đại đoàn kết toàn dân, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng, chế độ xã hội chủ nghĩa, đồng thời thúc đẩy hình ảnh tích cực về đất nước, con người Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Kết luận
Lợi dụng trí tuệ nhân tạo để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng là một thủ đoạn mới, tinh vi, nguy hiểm. Tuy nhiên, với nhận thức đúng đắn, giải pháp đồng bộ, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và ý chí, trách nhiệm của toàn dân, chúng ta hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ, làm thất bại mọi âm mưu lợi dụng AI chống phá, bảo vệ vững chắc niềm tin của nhân dân vào Đảng, giữ vững ổn định chính trị – xã hội, đưa đất nước vững bước trong kỷ nguyên chuyển đổi số.
Trình Quốc Hưng
